สำนักงานความปลอดภัยและมาตรฐานอาหารแห่งอินเดีย (FSSAI) ได้ยื่นข้อเสนอต่อศาลฎีกาเมื่อวันที่ 28 สิงหาคม 2026 เพื่อกำหนดให้มีการใช้ฉลากคำเตือนบริเวณด้านหน้าบรรจุภัณฑ์ (Front-of-Pack Warning Label) สำหรับผลิตภัณฑ์อาหารและเครื่องดื่มที่มีระดับน้ำตาล เกลือ หรือไขมันอิ่มตัวสูง การเคลื่อนไหวครั้งนี้เกิดขึ้นหลังจากสาธารณชนมีความกังวลเพิ่มขึ้นเกี่ยวกับอาหารสำเร็จรูปที่ไม่ดีต่อสุขภาพ ประกอบกับศาลฎีกาได้วิพากษ์วิจารณ์ความล่าช้าในการยกระดับมาตรฐานการแสดงฉลากโภชนาการ
ภายใต้ระบบที่เสนอขึ้นใหม่นี้ ผลิตภัณฑ์ที่มีสารเติมแต่งเกินเกณฑ์ที่กำหนดจะต้องแสดงคำเตือนเป็น สัญลักษณ์รูปหกเหลี่ยมสีแดง อย่างเด่นชัดที่ด้านหน้าซอง เช่น ข้อความ “น้ำตาลสูง” “เกลือสูง” “ไขมันสูง” หรือ “เครื่องดื่มที่มีการเติมความหวานในระดับสูง” เพื่อให้ผู้บริโภคสามารถจำแนกความเสี่ยงทางโภชนาการได้ทันที
เดินหน้าฉบับปรับปรุงใหม่ปี 2026 เร่งรับมือวิกฤตโรค NCDs
การดำเนินงานของ FSSAI เป็นก้าวย่างสำคัญภายใต้กรอบข้อบังคับด้านการติดฉลากและแสดงข้อมูลโภชนาการ (Front-of-Pack Nutrition Labelling - FOPNL) ฉบับปรับปรุงใหม่ปี 2026 โดยได้รับเสียงหนุนจากคณะกรรมาธิการรัฐสภาอินเดียที่เรียกร้องให้เร่งสรุปและประกาศใช้กฎระเบียบภายในกรอบเวลาที่ชัดเจน เพื่อรับมือกับวิกฤตโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (NCDs) ที่เพิ่มสูงขึ้นในกลุ่มวัยทำงานและเยาวชน
ข้อมูลระบุว่า สัญลักษณ์เตือนสีแดงนี้จะช่วยให้ประชากรอินเดียกว่า 1.47 พันล้านคน สามารถตัดสินใจเลือกซื้อสินค้าได้อย่างปลอดภัย ลดความเสี่ยงจากพฤติกรรมการบริโภคอาหารสำเร็จรูปที่มีโซเดียม น้ำตาล และไขมันอิ่มตัวเกินมาตรฐาน ทั้งนี้ มาตรการดังกล่าวผ่านการทำประชาพิจารณ์กับผู้มีส่วนได้ส่วนเสียมาแล้วไม่น้อยกว่า 6 ครั้งในช่วงทศวรรษที่ผ่านมา สะท้อนถึงความพยายามในการสร้างมาตรฐานใหม่ที่เข้มงวดและเป็นต้นแบบการกำกับดูแลในภูมิภาคเอเชียใต้
กลไกการบังคับใช้เป็นระยะ (Phased Implementation)
แม้ปัจจุบันจะยังไม่มีการประกาศกำหนดวันเริ่มบังคับใช้อย่างเป็นทางการ แต่ FSSAI ได้วางแผนการดำเนินงานเป็นระยะเพื่อลดผลกระทบต่อภาคอุตสาหกรรม ดังนี้
เกณฑ์อ้างอิงมาตรฐาน: ใช้เกณฑ์ปริมาณสารอาหารต่อ 100 กรัม หรือ 100 มิลลิลิตร เป็นมาตรฐานกลางในการจำแนกความเสี่ยง อ้างอิงตาม Dietary Guidelines for Indians, 2024 ของ ICMR-NIN
ระยะเริ่มต้น: บังคับใช้ฉลากเตือนกับผลิตภัณฑ์ที่มีสารอาหารอิ่มตัว/เติมเพิ่ม (น้ำตาล เกลือ หรือไขมัน) เกินเกณฑ์ตั้งแต่ 2 ใน 3 รายการขึ้นไป
ระยะถัดไป: ขยายขอบเขตครอบคลุมผลิตภัณฑ์ที่มีสารอาหารเกินเกณฑ์เพียง 1 รายการ
ข้อยกเว้น: ผลิตภัณฑ์ที่มีส่วนประกอบเพียงชนิดเดียวบางประเภทอาจได้รับการยกเว้น
เมื่อกฎหมายมีผลบังคับใช้ ผู้ประกอบการธุรกิจอาหารทั้งผู้ผลิตภายในประเทศและผู้ส่งออกต่างประเทศ จะต้องปรับเปลี่ยนรูปแบบบรรจุภัณฑ์ให้เป็นไปตามข้อกำหนดของอินเดียทั้งหมด
ผลกระทบทางเศรษฐกิจและมุมมองต่อผู้ส่งออกไทย
การกำหนดเกณฑ์ของ FSSAI ที่บังคับใช้เฉพาะสินค้าที่มีสารอาหารเกินเกณฑ์ตั้งแต่ 2 รายการขึ้นไปในระยะแรก ถือเป็นเกณฑ์ที่ผ่อนปรนกว่าข้อเสนอของศาลฎีกาที่ให้ใช้เกณฑ์เพียง 1 รายการ ส่งผลให้สินค้าไทยที่มีสารอาหารเกินเกณฑ์เพียงรายการเดียวไม่ต้องติดฉลากเตือนในทันที ช่วยลดภาระให้แก่ผู้ส่งออกไทยได้ในระดับหนึ่ง
อย่างไรก็ตาม สัญลักษณ์รูปหกเหลี่ยมสีแดงอาจส่งผลต่อภาพลักษณ์และการรับรู้ของผู้บริโภคในเชิงลบ โดยเฉพาะสินค้าส่งออกสำคัญของไทย เช่น กลุ่มขนมขบเคี้ยวและของหวาน (ซึ่งมีมูลค่าตลาดในอินเดียราว 9.62 พันล้านดอลลาร์สหรัฐในปี 2568) และ กลุ่มผลไม้กระป๋องในน้ำเชื่อม (ซึ่งมูลค่าตลาดอยู่ที่ 314.5 ล้านดอลลาร์สหรัฐในปี 2568 โดยไทยเป็นผู้ส่งออกอันดับ 3 ของโลก)
ประเทศไทยในฐานะผู้ผลิตและส่งออกอาหารรายใหญ่ ซึ่งมียอดส่งออกสินค้าเกษตรและอาหารในปี 2568 สูงถึงประมาณ 51,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ และตั้งเป้าก้าวขึ้นเป็น 1 ใน 10 ประเทศผู้ส่งออกอาหารแปรรูปรายใหญ่ของโลกภายในปี 2570 จำเป็นต้องเตรียมความพร้อมอย่างใกล้ชิด
3 แนวทางเตรียมความพร้อมเชิงรุกสำหรับภาคธุรกิจและภาครัฐไทย
ภาครัฐติดตามและจัดทำ Trade Advisory: ติดตามความคืบหน้าการพิจารณาของศาลฎีกาและ FSSAI อย่างใกล้ชิด พร้อมออกคำแนะนำทางการค้า (Trade Advisory) แก่ผู้ประกอบการทันทีที่มีการประกาศวันบังคับใช้และเกณฑ์สารอาหารที่ชัดเจน
ประเมิน Nutritional Profile และปรับสูตรสินค้า: สนับสนุนให้ผู้ส่งออกไทยประเมินสัดส่วนสารอาหารในผลิตภัณฑ์ และปรับลดปริมาณน้ำตาล โซเดียม และไขมันอิ่มตัวลง รวมถึงเร่งพัฒนา ผลิตภัณฑ์เพื่อสุขภาพ
สร้างความรู้แก่ผู้ประกอบการและประสานงานผู้นำเข้า: จัดอบรมให้ความรู้เรื่องหลักเกณฑ์การติดฉลากใหม่แก่ผู้ประกอบการ โดยเฉพาะกลุ่ม SMEs และประสานงานกับผู้นำเข้าในอินเดียเพื่อวางแนวทางปฏิบัติร่วมกันในช่วงเปลี่ยนผ่าน
ที่มาของข้อมูล : อินเดียจ่อบังคับ “ฉลากแดงเตือนภัย” หน้าซองอาหารหวาน เค็ม มัน โดย กรมส่งเสริมการค้าระหว่างประเทศ กระทรวงพาณิชย์